Prof.Dr. E. Cumhur Şener
Prof.Dr. E. Cumhur ŞENER
Göz Hastalıkları Uzmanı
ulaşım
haber

Göz Kayması-Şaşılık

Her­han­gi bir ba­kış yö­nün­de iki gö­zün gör­me ek­sen­le­ri­nin pa­ra­lel ol­ma­ma­sı du­ru­mu­na şa­şı­lık de­nir. Top­lum­da %2-4 sık­lık­ta rast­la­nır. Şa­şı­lı­ğın ne­de­ni bi­lin­me­mek­le bir­lik­te ge­ne­tik baş­ta ol­mak üze­re pek­çok fak­tö­rün et­ki­li ol­du­ğu dü­şü­nül­mek­te­dir. Bu has­ta­la­rın yak­la­şık ola­rak ya­rı­sın­da amb­li­yo­pi mev­cut­tur. Şa­şı­lı­ğın öne­mi sa­de­ce bi­no­kü­ler gör­me­nin bo­zul­ma­sı ve amb­li­yo­pi­ye ne­den ol­ma­sı de­ğil­dir. Şa­şı­lık, önem­li göz ve­ya sis­te­mik has­ta­lık­lar so­nu­cun­da da or­ta­ya çık­mış ola­bi­lir. Ör­ne­ğin re­ti­nob­las­tom­lu has­ta­la­rın %20’sin­de ilk bul­gu şa­şı­lık­tır. San­tral si­nir sis­te­mi has­ta­lık­la­rı ve­ya gör­me­yi bo­zan kor­ne­a opa­si­te­le­ri, ka­ta­rakt ve tok­sop­laz­mo­zis gi­bi göz has­ta­lık­la­rı­nın ilk bul­gu­la­rın­dan bi­ri­si şa­şı­lık ola­bi­lir. Bu ne­den­le de şa­şı­lı­ğın er­ken ta­nın­ma­sı ve et­yo­lo­ji­si­nin be­lir­len­me­si önem ka­zan­mak­ta­dır.

Amb­li­yo­pi­nin ge­li­şi­mi­ni ön­le­mek, nor­mal göz ha­re­ket­le­ri­ni sağ­la­mak ve bi­no­kü­ler gör­me­nin ge­li­şi­mi­ni sağ­la­mak için şa­şı­lık has­ta­la­rı ya­kın ta­kip edil­me­li ve müm­kün olan en er­ken dö­nem­de te­da­vi­le­ri plan­lan­ma­lı­dır.

Ya­pı­lan bir ça­lış­ma­da; iş baş­vu­ru for­mun­da­ki fo­toğ­rafında şa­şı­lı­ğı olan ki­şi­le­rin işe ka­bul edil­me ora­nı­nın yak­la­şık ola­rak 10 kat da­ha az ol­du­ğu or­ta­ya kon­muş­tur. Bu du­rum­da ile­ri yaş­lar­da da­hi ol­sa ya­pı­la­cak olan şa­şı­lık gi­ri­şi­mi­nin sa­de­ce es­te­tik amaç ta­şı­dı­ğı­nı söy­le­mek müm­kün de­ğil­dir. İle­ri yaş­lar­da ya­pı­la­cak cer­ra­hi­ler­de o za­ma­na ka­dar ge­liş­miş olan bi­no­kü­ler sa­vun­ma me­ka­niz­ma­la­rı­nın kuv­vet­li ol­ma­sı ne­de­niy­le, ba­şa­rı­lı bir koz­me­tik iyi­leş­me­ye rağ­men çift gör­me ge­li­şe­bi­lir. Bu po­tan­si­ye­li ta­şı­yan has­ta­la­rın cer­ra­hi­den ön­ce iyi in­ce­len­me­le­ri ve ay­dın­la­tıl­ma­la­rı ge­re­kir.

Bebeklik Çağında Şaşılık (Detaylı bilgi için http://cumhursener.com/academic/infantil-sasilik)

Ye­ni­do­ğan-12. aya ka­dar olan dö­nem­de or­ta­ya çı­kan şa­şı­lık­lar in­fan­til şa­şı­lık­lar baş­lı­ğı al­tın­da in­ce­le­nir. En sık içe şaşılık şek­lin­de gö­rü­lür. Has­ta­la­rın önem­li bir bö­lü­mün­de gizli veya bariz göz titremesi (nis­tag­mus) ve/veya dikey kay­ma tab­lo­ya eş­lik eder. Bu bulguların or­ta­ya çık­ma­sı 3 ya­şa ka­dar uza­ya­bi­lir. Tedavisi genellikle cerrahidir. Bazı hastalarda gözlük kullanılması da gerekebilir ( bkz Resim 1 A-E).


Şaşılık-1 Bebeklik çağında şaşılık ortaya çıkan hastanın okul öncesi dönemine kadar olan seyri. A. Dört aylık bebekte büyük açılı kayma ve gözde titreme mevcut. B. Beş aylık; ameliyatın ertesi günü şaşılık düzelmiş C. Bir yaşında gözlük gereksinimi doğmuş. D-E. Üç yaşında ortaya çıkan sol gözdeki hafif içe şaşılık hipermetrop gözlükle tamamen düzeliyor, hastanın derinlik hissi gelişmiş.

Erişkinlerde Şaşılık Tedavisi

Erişkinlerde şaşılık değişik şekillerde kendini gösterebilir. Çocukluk döneminde gördüğü şaşılık tedavisinin yetersiz olduğu veya aşırı düzeltme yaptığı hastalar, sonradan herhangi bir sistemik, göz veya kas hastalığına bağlı ortaya çıkan şaşılıklar, sinir felçleri ve travma olarak özetlenebilir. Erişkinlerde sonradan oluşan şaşılığın yarattığı en belirgin şikayet çift görme ve/veya anormal baş pozisyonudur. Çocukluk çağından kaynaklanan bir şaşılık erişkinde estetik dışında önemli bir sorun yaratmayabilir. 

Erişkinlerde şaşılık tedavisi çocuklardaki ile önemli ölçüde benzerlik göstermekle birlikte, tedavi neticesinde yeni bir çift görme durumu yaratılmaması için azami dikkat sarf edilmelidir. Daha önceki cerrahilerde yeterli düzelmenin sağlanamamış olduğu erişkin olgularda da şaşılık cerrahisi güvenle gerçekleştirilebilir.

Şaşılık 2-A. Çocukluğunda geçirdiği şaşılık ameliyatında yetersiz düzelme olan erişkin içe kayma olgusu. Hastanın
sosyal ve profesyonel ilişkileri yönünden kusursuz göz teması kurabilmesi arzusu var. Görmesi sağda 0.4, solda
tam; postoperatif diplopi testinde olumlu cevap mevcut. B. Özellikle önceden cerrahi uygulanan adaleler tekrar
açıldığında ortaya çıkacak cerrahi sonucu ön görmek oldukça zordur. Bu nedenle, cerrahiye bağlı olarak diplopi
gelişmesini önlemek ve tam bir düzelme sağlayabilmek amacıyla sağ iç rektus kasına ayarlanabilir dikiş uygulanmış,
cerrahiden bir gün sonraki görünüm. C. Hastanın bir yıl sonraki görünümü; diplopi mevcut değil ve kayma düzelmiş.


Şaşılık 3-A. Çocukluğunda geçirdiği yetersiz cerrahiye bağlı sağ içe şaşılık; sağ dış rektus üzerinde ciddi cerrahi skar dokusu izleniyor. Genç kız üzerindeki psikolojik baskı nedeniyle eğitimini yarıda bırakmış. B. Cerrahiden iki yıl sonra; eğitimini tamamlayıp meslek sahibi olmuş.

İçe Şaşılık (Detaylı bilgi için http://cumhursener.com/academic/ice-sasilik)

Ço­cuk­lar­da bebeklik dö­ne­minin dı­şın­da içe şa­şı­lık ge­nel­lik­le uyum yeteneğinin iyi ge­liş­me­ye baş­la­dı­ğı 1-3 yaş ara­sın­da or­ta­ya çı­kar. 

İçe şa­şı­lık ol­gu­la­rın­da gözlük gereksinimi bü­yük bir ti­tiz­lik­le dü­zel­til­me­li­dir. Kay­ma ka­rak­te­ri ve açı­sı sa­bit­le­şin­ce derinlik hissini tek­rar ka­za­na­bil­mek için müm­kün olan en er­ken za­man­da cer­ra­hi ya­pıl­ma­lı­dır.

Dışa Şaşılık (Detaylı bilgi için http://cumhursener.com/academic/disa-sasilik)

Ço­cuk­lar­da dışa şaşılık ikin­ci sık­lık­ta gö­rü­len şa­şı­lık­tır. Ge­nel­lik­le za­man za­man or­ta­ya çı­kar (in­ter­mi­tan), sa­bit ve sü­rek­li de­ğil­dir. Bu du­rum gü­neş­li ha­va­da ve­ya ay­dın­lık or­tam­lar­da ço­cu­ğun ka­yan gö­zü­nü ken­di­li­ğin­den ka­pa­ma­sı ile far­ke­di­le­bi­lir. Özel­lik­le yor­gun ve­ya ateş­li iken kayma bel­li ol­mak­ta­dır. Eğer kay­ma ye­te­rin­ce bü­yük, sık ve bi­no­kü­ler gör­me­yi teh­dit edi­yor­sa te­da­vi edil­me­li­dir (Resim 11-26, 11-27).

Siklovertikal Şaşılıklar (Detaylı bilgi için http://cumhursener.com/academic/siklovertikal-sasiliklar)

Al­fa­be­tik Pa­tern Kay­ma­lar

Di­so­si­ye Şa­şı­lık Komp­lek­si

Kraniyal Sinir Felçleri ve Şaşılık (Detaylı bilgi için http://cumhursener.com/academic/kraniyal-sinir-paralizileri-ve-sasilik)

Şa­şı­lık­tan şüp­he edi­len has­ta­nın de­ğer­len­di­ril­me­sin­de 3., 4. ve 6. kra­ni­yal si­nir­le­rin pa­ra­li­zi­si de akıl­da tu­tul­ma­lı­dır. Pa­ra­li­tik şa­şı­lık­lar do­ğum trav­ma­sı, sis­te­mik inf­la­ma­tu­ar has­ta­lık­lar, tü­mör­ler, post­vi­ral sen­drom­lar ve mig­re­ne bağ­lı or­ta­ya çı­ka­bi­le­ce­ği gi­bi kon­je­ni­tal ola­rak da gö­rü­le­bi­lir. Pa­ra­li­tik şa­şı­lık et­yo­lo­ji­sin­de tü­mör­ler eriş­kin­ler­de na­dir gö­rü­lür­ken, ço­cuk­luk ça­ğın­da da­ha sık rast­lan­mak­ta­dır. Bu ne­den­le ço­cuk­lar­da pa­ra­li­tik şa­şı­lık­la­rın pa­ra­li­tik ol­ma­yan şa­şı­lık­tan ayırt edil­me­si önem­li­dir (Resim 11-39).

Pa­ra­li­tik şa­şı­lık­ta innerve edi­len ka­sın ha­re­ket yö­nün­de kı­sıt­lı­lık mey­da­na ge­le­ce­ği için göz ha­re­ket­le­rin­de bo­zuk­luk göz­le­ne­cek­tir. Has­ta­da akut ge­li­şen bir pa­ra­li­zi­de olu­şa­cak çift gör­me­yi ön­le­mek için ka­sın ha­re­ket yö­nü­nün en az kul­la­nı­la­ca­ğı bir anor­mal baş po­zis­yo­nu mey­da­na ge­le­bi­lir (okü­ler tor­ti­kol­lis).

Restriktif Şaşılıklar (Detaylı bilgi için http://cumhursener.com/academic/restriktif-sasiliklar)

Göz ha­re­ket­le­ri sa­de­ce kra­ni­yal si­nir­le­rin pa­ra­li­zi­si ile de­ğil ay­nı za­man­da me­ka­nik bir ne­den­le de sı­nır­la­na­bi­lir. Bun­lar res­trik­tif şa­şı­lık ola­rak ad­lan­dı­rı­lır­lar.

Or­bi­ta Kı­rık­la­rı

Brown Sen­dro­mu

Kon­je­ni­tal Kra­ni­yal Di­si­ner­vas­yon Sen­drom­la­rı

Bun­lar Dua­ne sen­dro­mu, Mö­bi­us sen­dro­mu ve kon­je­ni­tal eks­tra­okü­ler ada­le fib­ro­zi­si­dir. Bun­la­rın hep­sin­de or­tak nok­ta kon­je­ni­tal ola­rak 3., 4. ve 6. si­nir­le­rin de­ği­şik de­re­ce­ler­de oluş­ma­ma­sı, aber­ran iner­vas­yo­nu ve yu­mu­şak do­ku­lar­da kas­la­rın kul­la­nıl­ma­ma­sı­na bağ­lı ola­rak se­kon­der fib­ro­zis mev­cut­tur.

Ti­ro­id of­tal­mo­pa­ti­ (Gra­ves has­ta­lı­ğı)

Özelliği Olan Şaşılıklar (Detaylı bilgi için http://cumhursener.com/academic/ozelligi-olan-sasiliklar)

Ak­kiz Ko­mi­tan Şa­şı­lık

Se­reb­ral Pal­si ve Şa­şı­lık

Kra­ni­yo­si­no­si­toz Sen­drom­la­rı

Yük­sek Mi­yo­pi ve Şa­şı­lık

Pa­ra­na­zal Si­nüs Cer­ra­hi­sin­de İç Rek­tus Ha­ra­bi­ye­ti

Çift Ele­va­tör Fel­ci

Mi­yas­te­ni

Kro­nik Prog­re­sif Eks­ter­nal Of­tal­mop­le­ji

Sik­lik Şa­şı­lık

Üst Ob­lik Mi­yo­ki­mi­si

 

 

sasilik-muayenesi